تاريخ: 1399/7/7
ساعت:
جستجو:
دسته بندي اخبار
دومین جشنواره سرآمدان فناوری و صنعت

Content on this page requires a newer version of Adobe Flash Player.

Get Adobe Flash player

پیوندها

سازمان بسیج مستضعفین

مقابله با قاچاق سوخت با سامانه سوخت دیجیتال

دکتر علوی نیا عضو هیئت اندیشه ورز سازمان بسیج مهندسین صنعتی در یادداشتی عنوان کرد

مقابله با قاچاق سوخت با سامانه سوخت دیجیتال

تاريخ: 8/2/1399
کد خبر: 93139
دکتر سید مهدی علوی نیا: سالانه هزاران میلیارد تومان سرمایه‌ی ملی از طریق قاچاق سوخت از کشور خارج می شود، با افزایش نرخ ارز در چند سال اخیر، این پدیده شوم ابعاد گسترده‌تری پیدا کرده است.

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی سازمان بسیج مهندسین صنعتی، دکتر سید مهدی علوی نیا: سالانه هزاران میلیارد تومان سرمایه‌ی ملی از طریق قاچاق سوخت از کشور خارج می شود، با افزایش نرخ ارز در چند سال اخیر، این پدیده شوم ابعاد گسترده‌تری پیدا کرده است. اختلاف فاحش قیمت سوخت در دو طرف مرزهای کشور، در تشدید قاچاق سوخت بسیار تاثیر گذار است. آمارهای دقیقی از میزان قاچاق بنزین و گازوئیل در دسترس نیست اما طبق بررسی‌های به عمل آمده تخمین زده می‌شود که بین 20 تا 40 میلیون لیتر بنزین و 15 تا 20 میلیون لیتر گازوئیل از کشور از قاچاق می‌شود در صحت آمار مناقشه‌ای نداریم چرا که حتی  اگر روزانه 10 میلیون لیتر بنزین قاچاق شود هر روز نزدیک به 6 میلیون دلار و به عبارتی دیگر هر سال حداقل دو میلیارد دلار فقط از طریق قاچاق بنزین سرمایه از کشور خارج می‌شود و قطعا ضررهای قاچاق گازوئیل و نفت سفید و سایر فراورده‌های نفتی این رقم را چند برابر می‌کند.

آیا قاچاق سوخت فقط مشکل کشور ما است و در دیگر کشورها چنین معضلی وجود ندارد؟ آمارها حکایت از این دارد که سالانه نزدیک به 133 میلیارد دلار سوخت قاچاق و در بازارهای سیاه به فروش می‌رسد. گزارش مرکز  مطالعات انرژی شورای آتلانتیک در سال 2017 نشان می‌دهد که بیش از 30 درصد فراورده های نفتی در نیجریه به کشورهای همجوار قاچاق می‌شود و بیش از 660000 خودرو، سوخت را از الجزایر به مراکش و تونس قاچاق می‌کنند. 4 میلیارد دلار نیز حجم بازار قاچاق سوخت در اروپا است. گزارش مذکور از وجود مشکل قاچاق سوخت و فراورده‌های نفتی در کشورهایی همچون بنگلادش، غنا، هند، تایلند، ترکیه و مکزیک حکایت دارد.

مساله مهم دیگر که در گزارش مرکز مطالعات انرژی شورای آتلانتیک قابل تامل است موضوع روشهای قاچاق سوخت است. در گزارش مذکور آمده است که در همه کشورهای مورد مطالعه، قاچاق سوخت در مقادیر کلان توسط باندهای قاچاق سازمان یافته صورت می‌گیرد. مرز‌نشینان از روشهای ابتدایی، همچون قاچاق سوخت توسط خودرو و یا چارپایان استفاده می‌کنند و لذا حجم بزرگ چندین میلیون لیتری قاچاق قطعا نمی‌تواند توسط قاچاقچی‌های خرده پا صورت بگیرد.

برای انتقال سوخت به خارج از مرزها نیز متهم اصلی کولبران و قاچاقچیان خرده پا نیستند بلکه آنهایی هستند که با ایجاد مخازن بزرگ و پمپاژ سوخت توسط خطوط لوله چندین کیلومتری، میلیونها لیتر سوخت را قاچاق می‌کنند.

راهکار پیشنهادی:

یکی از راهکارهای مناسب در این زمینه استفاده از سامانه سوخت دیجیتال می باشد. همانند شکل شماتیک پیوست، در سامانه سوخت دیجیتال، زنجیره ارزش فرآورده‌های نفتی از جمله بنزین و گازوئیل از مرحله استخراج نفت خام تا مرحله مصرف کننده های نهایی فرآورده‌ها، تحت پوشش فناوری اطلاعاتی قرار می‌گیرد به نحوی که همه اطلاعات و متغیرهای زنجیره ارزش فراورده(حجم، نوع، کیفیت، فرایندهای پالایشگاهی، خطوط لوله انتقال و توزیع، مخارن ذخیره، تانکرهای نفتکش و غیره) در کلیه زیر بخشهای تولید، پالایش، انتقال، توزیع و مصرف کننده ها پایش، رصد و کنترل می‌گردد. با اندازه‌گیری آنلاین و دقیق میزان نفت خام تولید در مبادی تولید، مقدار نفت خام تحویلی به پالایشگاهها توسط خطوط لوله و یا نفتکش‌ها دقیقا رصد می‌شود. در همه تلمبه‌خانه‌ها حجم ورودی و خروجی در هر لحظه اندازه‌گیری شده و در پالایشگاه، میزان خوراک و حجم همه انواع فراورده‌ها به صورت مستمر و آنلاین پایش و کنترل می‌گردد، طبیعتاً بر اساس میزان خوراک تحویلی به پالایشگاه و نوع پالایشگاه، بایستی میزان فرآورده (مثلا بنزین و گازوئیل) تولیدی پالایشگاه با میزان مورد انتظار مطابقت کند. همه فرایندهای پالایش توسط این روش قابل کنترل بوده و می توان تلفات و هدر رفت را در هر یک از بلوک های تولید، پایش کرد. بنزین و گازوئیل تولیدی در پالایشگاه معمولاً توسط خطوط لوله به تانکرهای ذخیره و یا توسط نفتکش‌ها به جایگاه‌های سوخت منتقل می‌گردد. کل مسیر حمل فراورده‌ها چه از طریق خط لوله و چه از طریق نفتکش باید رصد و کنترل شود. هرگونه نشتی در مسیر خط لوله در هر لحظه و هر مکان به سرعت با فناوریSmart Connected Oil Pipelineقابل شناسایی بوده و بدین ترتیب، امکان سرقت فراورده از طریق خط لوله به صفر می‌رسد. همچنین میزان فراورده بارگیری شده به نفت‌کش، زمان بارگیری، زمان تحویل به جایگاه، مشخصات خود نفت‌کش و راننده و حتی مسیر طی شده از پالایشگاه به جایگاه در هر لحظه رصد و کنترل می‌گردد. در طول مسیر هرگونه دستگاری در تانکر نفتکش، توسط سامانه شناسایی و اعلام می‌گردد. حجم و زمان فراورده تخلیه شده به جایگاه کاملا رصد و کنترل شده و هر خودروی که برای سوخت‌گیری به جایگاه می‌رسد توسط سامانه کاملا مکانیزه و هوشمند شناسایی می‌گردد و با توجه به سوخت‌گیری قبلی و میزان پیمایش خودرو، راننده می تواند سوخت‌گیری کند.

مهمترین مزیت این سامانه به صفر رسیدن نقش انسان در کل فرایند رصد و کنترل از مرحله تولید نفت خام تا مصرف کننده نهایی است زیرا هر چقدر نقش انسان در این سامانه بیشتر باشد علاوه بر خطاهای انسانی، امکان دخل و تصرف زیادتر خواهد بود. فی‌المثل در سیستم های اندازه‌گیری پالایشگاه‌ها، اندازه‌گیری با سیستم حلقه بسته مکانیزه صورت می‌گیرد به طوریکه اگر تانکر نفت‌کش حامل فراورده برای سامانه از قبل تعریف نشده باشد و یا در فرایند بارگیری و تخلیه قبلی نفت‌کش، خطا و دخل و تصرفی صورت گرفته باشد امکان بارگیری بعدی فراورده برای تانکر نفت‌کش وجود نخواهد داشت و هیچ فردی نمی‌تواند در این فرایند دخل و تصرف کند و بارگیری مجدد نفت‌کش خاطی مستلزم طی مراحل قانونی و اخذ مجوز از بالاترین سطح کنترلی سامانه یا همان مدیر سامانه است. در جایگاه، خودرو کاملاً شناسایی شده و با توجه به زمان قبلی سوخت‌گیری و مسافت پیمایش شده، امکان سوخت گیری وجود دارد. در سیستم فعلی سوخت گیری با کارت سوخت، در واقع سوخت به فرد تعلق می‌یابد و راننده می‌تواند به راحتی کارت سوخت خود را در قبال دریافت وجه پول، به غیر واگذار کند اما در این روش سوخت صرفا در قبال مسافت پیموده شده به خود خودرو تعلق می یابد.

لذا می توان قابلیتهای سامانه سوخت دیجیتال را به شرح ذیل بر شمرد:

1- اندازه گیری، پایش، رصد و کنترل فرایند از نقطه تولید نفت خام تا نقطه انتهای مصرف فراورده، به صورت آنلاین

2- صفر شدن نقش نیروی انسانی در کل پروسیجر اندازه‌گیری ، پایش، رصد و کنترل فرایند با مکانیزاسیون کامل

3- قابلیت خود خطایابی خودکار و آنلاین. بطوریکه هر گونه دستکاری در هر بخش از سامانه در هر زمان و هر مکان توسط افراد تشخیص و گزارش می‌گردد.

4- استفاده از متدهای رمز نگاری نوین و فناوری بلاک چین جهت به حداقل رساندن نفوذ در شبکه اطلاعاتی سامانه سوخت دیجیتال.

5- امکان استفاده و تلفیق سامانه‌های اطلاعاتی موجود در صنعت نفت همچون سامانه اطلاعاتی کارت سوخت، مانیتورینگ اسکادای خطوط لوله و سیستم های کنترل فرایندهای پالایشگاهی در راستای کاهش هزینه های استقرار سامانه سوخت دیجیتال

سامانه سوخت دیجیتال در واقع یک فناوری میان رشته ای بوده که با بهره گیری از فناوری های همچون ابزار دقیق پیشرفته، اینترنت اشیا، بلاک چین و Industry4.0 با مانیتورینگ و کنترل هوشمندانه زنجیره از تولید تا مصرف فراورده های نفتی عمل می‌نماید رویکرد سامانه سوخت دیجیتال، افزایش کارایی، ضریب ایمنی فضای سایبری به همراه به حداقل رساندن هزینه‌ها است. لذا به جرات می توان ادعا کرد که با بهره گیری از علوم و فنون جدید می توان خیلی از مشکلات صنعت نفت و گاز را همچون معضل قاچاق سوخت را حل کرد همچنان که دنیا به این سمت و سو در حرکت است که گزارشات تجارب سایر کشورها و شرکت‌ها نیز در این خصوص قابل ارائه و استناد است.

انتهای پیام/

ارسال نظر
نام و نام خانوادگی
آدرس رایانامه
نظر
همایش‌ها، جشنواره‌ها، نمایشگاه‌ها